Evet çeşitli dinler arasında müşterek bazı tasavvurlar mev­cuttur. Ama, esef verici bir husustur ki, eşyanın hakikatına değil de kılıfına bakanlar, dinler arasındaki bu ortak tasavvurların ha­kikatini anlamak istemiyorlar da fasit bir takım mukaddimeler ter-tib ederek, bunlardan yanlış sonuçlar çıkarıyorlar. Halbuki, din­lerde bulunan bu ortak değerler bizi önemli bir hakikata götürür. O hakikat şudur ki, bu dinlerin hepsi bir tek asıldan gelmedir ve bu ortak talimatların bir kaynağı ve başlangıcı vardır. Yine bu durum gösterir ki, çeşitli yerlerde çeşitli zamanlarda ve muhtelif dillerde, insanoğluna bu müşterek hakikatlar öğretilmiş, ülke fark­lılıklarına ve binlerce yıl birbirlerinden ayrı ve uzak yaşamış ol­malarına rağmen, insanlar , kendilerine verilen basiret sayesinde aynı kaynaktan birbirine yakın sonuçlara nail olmuşlardır. Fakat sonradan, dinler bu asıl kaynaktan uzaklaşınca, dış kaynaklı bir takım tasavvurların ve yabancı akidelerin istilasına uğramışlardır. Bugün, dinlerdeki birbirlerine zıt ve uzak muhteva, dinlerin asıl kaynağından ve müşterek mebdeinden değil de, karakterleri de­ğişik, temayülleri ayrı, ilim ve akıl seviyeleri muhtelif insanların uy­durmalarından çıkmıştır. İşte bundan dolayı da, insanların ken­dilerine bir takım esaslar üzerine kurdukları binalar, suretleri, şekil ve çehreleri itibariyle tamamen değişik olmuştur.

Bu bakımdan burada eğer doğruluk ve hakikatına hük­medilecek bir husus varsa, o da, bütün dinlerde bulunan bu müş­terek noktalardır; yoksa, bugün dinlerde mevcut bulunan halihazır ki muhtelif suretler, şekiller ve ayrıntılar değil! Çünkü HAK, -mantıkta- Yalın   bir cinstir.   Cüzleri arasında ihtilaf bulunması muhaldir. RENK kelimesini, gayet rahatlıkla beyaz, siyah, yeşil ve kırmızı için kullanabildiğimiz halde, HAK, kelimesini, birbirine zıt muhtelif hükümlerin  hepsi için kullanamayız. 

“Bütün dinlerin aslının bir olduğu ve muhtelif üm­metlere ayrı ayrı zamanlarda tek hakikatin verildiği” me­selesine gelince Kur’an-ı Kerim bütün açıklığıyla bu gerçeği müteaddid ayetlerinde beyan etmektedir: 

“Andolsun, biz her ümmete bir peygamber gönderdik.”( Nahl 36) 

“Hiçbir ümmet müstesna olmamak üzere, mutlaka içinde azaptan korkutucu bir peygamber geçmiştir.”(Fatır 24) 

“…apaçık mucizeleri, sahifeleri, nur verici kitapları, getiren peygamberler..”(Ali İmran 184) 

“Andolsun, biz peygamberlerimizi, apaçık delillerle gönderdik. Beraberlerinde KİTAP, ve ÖLÇÜ de indirdik.(Hadid 25)

Yani çeşitli ümmetlere, ayrı ayrı zamanlarda gönderilen peygamberler, hak ve doğruluk mesajını tek kaynaktan almışlar ve hepsi de şu risaleti tebliğ etmişlerdir: 

Allaha ibadet edin, TAĞUT’tan vazgeçin! (Nahl 36) 

Ve onların hepsine gelen vahiy ayniydi: 

“Ey Rasülum! Senden evvel gönderdiğimiz her pey­gambere, ancak: Benden başka ilah yoktur; bana ibadet edin diye vahyettik.”(Enbiya 25) 

Bu peygamberlerden hiç birisi, size söylediklerim ve sizi çağırdığım yol, kendi düşüncem ve aklımla bulduğum şeylerdir dememiştir. Bilakis hepsi de kavimlerine şöyle de­mişlerdir:

“Peygamberleri, onlara demişti ki:Biz de sizin gibi insanız. Fakat Allah, nimetini kul­larından kime dilerse ona ihsan eder. Allahm izni ol­maksızın bizim size kahredici bir hüccet getirmemize im­kan yoktur. Müminler ancak Allaha güvenip dayanmalı­dır. Hem biz, ne diye Allaha dayanıp güvenmiyelim ki, bize dosdoğru yolları O göstermiştir.”(İbrahim 12) 

Ve onlardan hiç birisi, milletini kendine ibadete ça­ğırmamış, ancak onların da kendisini Rableri olan Allah’a ibadete davet etmiştir: 

“Kendisine Allah tarafından kitap, hüküm ve nü­büvvet verilmiş olan hiç bir kimse, insanlara

Allahı bırakıp da gelin bana ibadet edin dememiş­tir. Fakat o:

-Öğretmekte ve okuyup-okutmakta olduğumuz kitap sayesinde rabbaniler (ilmiyle amil olanlar) olun demıştır.(Ali İmran 79) 

Bütün milletlere, din büyükleri (enbiya) tarafından getirilen müşterek talim işte budur. Kur’anın beyan ettiği gerçek şudur: 

Başlangıçta bütün insanlar bir tek ÜMMET idi. Yani, halis insanî fıtrat (State of natuxe) üzereydiler ve onlara Allahtan SIRAT-I MÜSTAKİM’in  bilgisi gelmişti. Sonra içlerinden bazıları, kendilerine çizilen meşru hudutları geçmek, yaratıldıkları fıtri statülerini aşmak ve fıtratın kendilerine verdiği haklardan faz­lasını elde etmek istemelerinden dolayı aralarında ihtilaflar zuhur etti. O zaman Allah Teala onlara, HAKK’ı tanımaları ve ara­larında içtimai adaleti icra etmeleri için, peygamberler gön­dermeğe başladı. İşte bu, dünyada, bütün peygamberlerin risalet görevleriydi. Bu risaleti kabul eden, onların getirdikleri ilme tam olarak tabi olan ve bu peygamberlerin yollarıyla hidayeti bulanlar, evet yalnızca onlar HAK üzere olmuşlardır. Bunların dışında -kim olursa olsun-, ister Peygamberlerine tabi olmamış, isterse, pey­gamberlerinin getirdikleri talimatı şahsî çıkarlarına göre de­ğiştirmiş olsun, herkes BATIL yolda olmuştur. Şu ayetler bunu anlatmaktadır: 

“İnsanlar tek bir ümmet idi. Sonra ihtilafa düş­tüler.”(Yunus 6) 

“İnsanlar bir tek ümmetdi (Sonra kimi iman etmek, kimi de inkar etmek suretiyle ihtilafa düşünce) Allah müjdeci ve inzar ediciler olarak peygamberler gönderdi. Beraberlerinde, insanların ihtilaflarını çözüme kavuşturma­ları için HAK kitaplar indirdi. Kendilerine apaçık deliller geldikten sonra, aralarında haddi aşarak ve zulme sa­parak  ihtilafa düşenler, kendilerine kitap verilenlerden başkası değildir. Allah, iman edenleri kendi izniyle ih­tilafa düştükleri hakka ulaştırdı. Allah, kimi dilerse, onu doğru yola iletir.”(Bakara 123) 

“Andolsun ki biz elçilerimizi açık açık burhanlarla gönderdik ve insanların adaleti ayakta tutmalan için, be­raberlerinde KİTAP ve MİZAN (ölçü) indirdik. Bir de kendisinde hem çetin bir sertlik, hem insanlar için men-faatler bulunan demiri  indirdik.”(Hadid 25) 

“Kim benim hidayetime uyarsa, sapmaz ve bedbaht olmaz. Kim benim zikrimden yüz çevirirse, onun hakkı da sıkıntılı bir hayat (dar bir geçim) dir. Ve onu kıyamet günü kör olarak hasredeceğiz,” (Taha 123-124) 

İşte, Kur’an’ın TARİH’e bakışı veya dinler ve medeniyetler arasındaki ihtilafların sebeplerini açıkça izah eden  TARİHİ MANEVİYATÇILIĞI   (Moral interfnstation of history)!  

Kuranın bu yorumuyla biz açıkça anlıyoruz ki, Allah’ın elçilerinin, yeryüzünün muhtelif milletlerine gönderilmelerinin sebebi, onları zulüm ve haddi aşmak suretiyle saptıkları FITRİ HAYAT YOLU’na geri döndürmek, aralarında hak ve sosyal adaleti ikame etmektir. Ama BAĞY, (yani) insanı fıtri yoldan dalalet yollarına saptıran hastalık) gaile olmakta devam etmiştir. Bu gaile, ümmetlerin dalalete düşmelerinin hakiki sebebidir. Onları    HAK CADDE’den, eğri büğrü yollara saptırmış durmuştur. Bugün, çeşitli milletlerde göze çarpan bazı sağlam tasavvurlar ve iyi ahlak esaslarına gelince, bunlar    Enbiyay-ı Kiram hazretlerinin (a.s.) talimatlarından ka­lıntılardır. Milletlerin zihinlerine ve hayatlarına iyice nüfuz eden bu kalıntıları, hiçbir kuvvet yok edememiştir. 

İşte, insanlığın yaratılışından beri devam edegelmiş bulunan bu mücadelelerin sonunda, Kur’anın sunduğu ve insanlığı çağırdığı İSLAM TEZİ de, geçmiş bütün peygamberlerce yaratılıştan bu yana, yeryüzünün muhtelif bölgelerindeki insanlara tebliğ edilen HAK DİN’den başkası değildir. Ve Muhammed Sallallahu Aleyhi Vesellem’in risaleti, daha önce insanlığın hiç görmediği ve alışık olmadığı yeni bir RİSALET değildir.  

Evet, Arap Yarımadası, Mısır, İran, Hindistan, Çin, Ja­ponya, Avrupa, Amerika, Afrika ve yeryüzünün diğer böl­gelerinden hiç birisi, Allanın peygamberlerinden ve bu risaletin nurundan mahrum kalmamıştır. Binaenaleyh, Buda, Krişna, Rama, Konfüçyüs, Zerdüşt, Mani, Sokrat, Pisagor ve ben­zeri şahsiyetlerin bu peygamberlerden olmaları mümkündür. Lakin, Muhammed (s.a.v) ile diğer peygamberler arasındaki şu fark gözden ırak tutulmamalıdır: Diğer peygamberlerin getirdikleri asıl talimatlar, insanların cehalet ve ihtilafları sonucu kaybolup git­miş, ama Muhammed (s.a.v.)’in TALİMATI, hiçbir beşerî mü­dahaleye maruz kalmadan, asli çehresiyle mahfuz kalmıştır. 

İmdi, gerçek şu ki, İslam, bütün beşeriyetin asli dinidir ve diğer dinler, İslamın tahrif edilmiş ve çarpıtılmış muhtelif suretleridir. Bugün, diğer dinlerde göze çarpan birtakım doğru düstûrlar, işte bütün insanlığa gönderilen bu İSLAM’dan bazı ka­lıntı ve izlerdir. Diğer dinlerin, İslama uymayan yönlerinin ise, batıl olduğundan şüphe yoktur. Bunların doğruluğuna ve hak­kaniyetine hükmetmek, apaçık bir haksızlıktır. Binaenaleyh, biz, sözde müsamaha ve hoşgörü gösterişi yapacağımıza, bütün yer­yüzü insanlığa şöyle haykırsak, vazifemizi yapmış oluruz:

“Gelin ey biraderler! Mutaassıplığı ve dar kafalılığı bı­rakarak, hiçbir şaibeyle çehresi lekelenmemiş olan apaçık hakikata ve halis gerçeğe geliniz. Hakla batılın, doğruyla yalanın, şek ile yakinin birbirine girmiş karmaşık dallarına tutunmakta israr etmeyin! HAK, bugün İslam Ümmeti olarak bilinen bu ümmetin vakıf malı değil, bütün insanlığın ortak mirasıdır. Allah Teala, onu her bölgeye ve her ümmete vermiş ve tevzi etmiştir. Eğer bizim dışımızdakiler, onu kaybettiler ve onu mahluka ibadet, zulüm, hak­sızlık, kalp gelenekler ve haksız imtiyazlarla karıştırdılarsa, bu, he­pimiz için bir şanssızlıktır. O halde sizin bu şanssızlık ve bet-bahtlıkta devam edip gitmenizin, atalarınızın başlattıkları inkarcı yolun etkisinden ve ecdadınıza taassupla bağlanmanızdan başka bir sebebi yoktur.! Eğer Muhammed (s.a.v) bu mirasa nail oldu ve olduğu gibi onu tebliğ ettiyse, ve bu miras, kullara tapma ve zulüm, düşmanlık, haksız imtiyazlara dayalı geleneklerle karışıp bozulmadan, bugüne kadar kalabildiyse bu, hem bizim, hem sizin’ ve hem de tüm insanlık alemi için büyük bir saadet ve şanslılıktır. Binaenaleyh, bu nimetten ötürü Allaha şükredin de “Bu bize, aslı arap bir insan tarafından ulaştırılmıştır” diyerek, bu nimetten istifade etmekte teredddüt etmeyin. Bilin ki, HAK- Al­lah’ın, hava, su ve ışık gibi evrensel nimetlerindendir. “Bu hava bize doğudan geliyor” diye nefes alıp vermekten tereddüt et­mediğinize “Bu su, falanca ülkeden çıkmıştır” deyip içmek ve kullanmaktan çekinmediğimize ve “Bu ışık falanın lambasının ışığıdır” diye faydalanmaktan kaçınmadığınıza göre, size ne olu­yor da, kendi vatanınızda doğup yaşamadı iddiasıyla, Arap asıllı Hz. Muhammed vasıtasıyla size kadar ulaşan şu halis HAK ni­metini kabulden kaçınıyorsunuz?”

Merkezi hutbe uygulamasından vazgeçilerek, bu işin müftülüklere bırakılması hayırlı bir gelişmenin başlangıcıdır. Umarım bu yönde ilerleme sürer ve imam-hatiplerin itibarsızlaştırıldığı günümüzde Diyanet önce kendi personeli olan imam-hatiplere güvendiğini isbat eden adımlar atar.
Kaldırılan “merkezi hutbe” uygulaması gerçekten garip bir uygulamaydı. Bu uygulama dört açıdan sakıncalıydı:
1. İnsan onuru açısından sakıncalıydı. Zira bu uygulamanın temelinde hem imamlara hem de cemaate güvensizlik yatıyordu. 70.000 imam bir “kaset” veya bir “CD” konumuna indirgenerek aşağılanıyordu. Onların düşünebilen tek canlı türüne ait birer insan olduğu göz ardı ediliyor ve ellerine verilen teksir kâğıtlarını gözü kapalı okumaları isteniyordu.
2. İmam açısından sakıncalıydı. Zira imamlar hutbeyi kendileri hazırlasalar bilgi kazanacaklardı. Bu uğurda ter dökerken bilgice zenginleşmiş olacaklardı. Bu vesileyle Kur’an’ı, tefsirleri, sünnet ve hadis müktesebatını karıştıracaklar, bilgiyle irtibatları periyodik olarak korunmuş olacaktı. Teksir hutbe uygulaması bu gelişimin önüne set çekiyordu.
3. Cemaat açısından sakıncalıydı. Zira teksir hutbe uygulaması doğudaki bir şehirle batıdaki bir şehrin, 15 milyon nüfuslu bir megapol ile 1500 nüfuslu bir kasabanın sorunlarını aynı kalıba döküyordu. Cemaatin hükmi şahsiyetini yok sayıyor, bu da bir tür cemaati tahkir anlamına geliyordu.
4. İslâm geleneği açısından sakıncalıydı. Zira hutbeler konu itibarıyla hatip ile muhatap arasındaki ortak gündem etrafında verilirdi. Hutbenin zımni sünnetiydi bu. Efendimizin tüm hutbeleri bu sünnetin göstergesiydi. Teksir hutbe, camileri merkezin bir “propaganda merkezi” konumuna dönüştürdü ara ara. Ömründe cami cemaat görmemiş siyasetçiler ve bürokratlar, cami cemaatine “AİDS” hutbesi okunması talimatını verdirdiler. Bu tarihe geçecek bir komiklik, aynı zamanda cami cemaatine hakaretti.
Merkezi hutbenin mühendisliğe açık bu yapısının, kendini bilmez siyasiler ve bürokratların iştahını kabartmaması mümkün değildi. Düşünsenize bir, bir duyuru yapacaksınız. Bunun ülkenin en ücra köşesine kadar ulaşmasını istiyorsunuz. Uyar mı-uymaz mı, yakışır mı-yakışmaz mı, yeri mi-değil mi diye sormadan “bildiri okuma” işini imamlara havale ediyorsunuz. Oh, ne ala memleket!
Tarım bakanlığı hayvancılık ıslahı projesini duyuracak, ver imamın eline bir teksir. Orman bakanlığı yangına karşı vatandaşı uyaracak, tutuştur imamın eline bir teksir kağıdı. Sağlık bakanlığı bir aşı programı uygulayacak, gönder imama bir teksir okusun. Maliye bakanlığı vergi tahsil edecek, imam efendi ne güne duruyor?
Abarttığımı biliyorum. Ama eski dönemde uygulanan teksir hutbesi yöntemini istismar edenler çok oldu. Oysaki hutbe bir ibadettir. O kadar ibadet ki, namazın ilk yarısı gibi namazdandır. Bu yönüyle namaz için şart olan bazı hususlar hutbe için de şarttır. Nasıl ki seküler namaz olamazsa, seküler hutbe de olamaz. Onun için hatip hutbeye Allah’a hamd, Rasule salat, bu ikisine şehadetle başlar.
Soru sahibi kardeşimiz çok önemli bir hususa dikkat çekiyor: “Hutbe cemaatin paylandığı veya meydan okunduğu yer midir? Hutbe tamamen Müslüman’ın iç eğitimine dönük bir kurum iken, kendi içimizde öteki oluşturmak ne kadar ahlakidir?”
Kendisine bir nebi emaneti olan minberi, hiçbir müttaki imam-hatip, Allah Rasulü’nün kullandığı amaç, üslup ve usul haricinde kullanamaz, kullanmamalıdır.
Doğrudur, makamının ağırlığını taşımayan bazı imam-hatipler, hutbeyi cemaat paylama makamı olarak kullanabilmektedirler. Bu emanete sadakatsizliktir. Malum, minber, kelime anlamının da gösterdiği gibi yüksektir. O makamın sorumluluğunu omuzlarında tam hissetmeyen birinin cemaate tepeden bakması için ortam hazırdır. Fakat bu hatibin sözünün tesirini o an tuzla buz eder. Sözü hatip söyler, tesirini Allah yaratır. Allah böyle bir kalbin ağzından çıkan söze tesir bahşetmez. İmam-hatip, köyünden ilk defa çıkıp sırtına üniforma eline G-3 verilince, kendini memleketin kralı sanan kifayetsiz muhteris jandarma rolünü oynamamalıdır.
Hz. Peygamber’in “Peygamberlerin en hatibi” buyurduğu Şu’ayp peygamberin Kur’an tarafından aktarılan o muhalled sözlerini hatırlayalım: “Size olan nehiy ve uyarılarım size muhalefet etme arzumdan kaynaklanmıyor; tek arzum gücümün yettiği oranda sizleri düzeltmeye çalışmaktır. Bu konuda başarım varsa o yalnızca Allah’a aittir; sadece O’na güvendim ve yalnızca O’na dayandım.”
Bu, işte hitabet ahlakı bu. Bu ayet bize bir hatibin hitabet ahlakı nasıl olmalıdır sorusunun cevabını veriyor. Bu edebe imtisalendir ki, müttaki hatipler hutbe girişindeki hamdele sırasında okunan “Usikum bi takvallah: Size Allah’a saygılı davranmanızı tavsiye ederim…” ibaresinin arasına bir ibare ekleyerek “Usikum ve nefsiye’l-asiyeh: Size ve asi nefsime tavsiyem odur ki…” kalıbını elde ederler. Bu da hitabet edebindendir.
Sözün özü: İmam demek, ana yürekli adam demektir. İmam demek, ölü değil diri yıkayan adam demektir. O halde imam-hatiplerin başarısı, dirileri nasıl ve ne kadar yıkayabildikleriyle ölçülecektir.

Hutbe cemaatin paylandığı veya meydan okunduğu yer midir? Hutbe tamamen Müslümanın iç eğitimine dönük bir kurum iken, kendi içimizde öteki oluşturmak ne kadar ahlâkîdir? Hutbenin ahlâkîliği diye bir husus var mıdır? Hutbelerde bir üslup yozlaşması olduğundan hareketle, bu sorun nasıl aşılmalıdır. İnsanın her türlüsü ile karşılaşmış olan Sevgili Peygamberimizin hutbe adap ve üslubu nasıldı? Hutbelerde dirilişimize, vahdetimize (Kur’an’a göre) vesile olacak, muhabbet yelleri estirilecek hutbeler ihtiyacımızın olduğu inancıyla… Selam, muhabbet ve hürmetlerimle.”
Değerli Kur’an talebesi öğretmen dostumuzun bu önemli sorusuna ayıracağız bu haftaki yazılarımızı.
Bu köşede cevaplamaya çalıştığımız sorular, standart “fıkıh” soruları değildir. Zaten bu soruların sahipleri de onları bize yöneltirken, elini attığı ilmihal ve fıkıh kitaplarında bulabileceği bilgileri istememektedir. Dolayısıyla verdiğimiz cevaplarda elbet soru sahiplerinin beklentilerini dikkate almaktayız.
Önce şu tesbiti yapayım: İmamlar dirilmeden hutbeler dirilmez. Hutbeler dirilmeden cemaat dirilmez. Cemaat dirilmeden ümmet dirilmez. Ümmet dirilmeden insanlık dirilmez.
Hutbe “dinleyiciler karşısında yapılan etkili konuşma” anlamına gelir. Konuşana “hatib”, konuşulan kimselere “muhatab”, konuşulan konulara da “hitabe” veya “hutbe” adı verilir.
Eğitim üçe ayrılır: Özel eğitim, örgün eğitim, yaygın eğitim. Hutbe bir “yaygın eğitim” yöntemidir. Belki insanlık tarihinin şahit olduğu en yaygın eğitim yöntemi budur. Çarpıcı olan, bu eğitim modelinin tıpkı Cuma namazı gibi her mümine farz olması, daha doğrusu Cuma namazının bir parçası olmasıdır.
Efendimizin kıldırdığı ilk Cuma (ki ondan önce Medine’de kılınmaktaydı), hicretin 5. günü Salimoğulları yurdundaki namazgâhta kılınmıştır. O günden sonra her Cuma, Muhammed ümmetinin eğitim günü, her cami eğitim mahalli olmuştur.
Bu öyle bir okuldur ki, öğrenci sayısı 100 milyonlarla ifade edilebilir. Hutbe sayesinde, dünyanın yedi iklim dört köşesinde bir buçuk milyarlık bir kitle eğitilmektedir. Teorik olarak 10 yıl cumaya giden biri 520 ders süren bir eğitimden geçmiş demektir. Bu süre 30 yıla çıktığında ders sayısı 1560 gibi büyük bir rakama ulaşmaktadır.
Sonra bu yaygın eğitim türü bir ömür devam eden tek eğitim türüdür. Yediden yetmişe herkes bu eğitime katılmaktadır. Bu eğitim yüz yıl değil, bin yıl değil, 1400 küsur yıldan beri sürmekte ve dünya durdukça da sürecektir.
Hutbe sadece namazla sınırlı değildir. Efendimiz, Medine İslâm cemaatine bir meseleyi açıklayacağı zaman da bu yöntemi kullanırdı. Bayram namazları ve Haccın Arafat, Müzdelife ve Mina duraklarında da hutbe vermişti.
Cuma hutbesi farzdır. Hutbe yaygın eğitim modeliyse, bu “eğitim farzdır” anlamına gelir. Bu farzı anlamak için, hutbenin değerine ve önemine bir göz atmamız gerek. Bunu anlatmak için de şu soruyu soralım: Cuma namazı 6. vakit değil, 5 vakitten biridir. Öğle namazı yerine ikame edilir ve kadın olsun erkek olsun Cuma kılandan öğle düşer. (Sırf bu sonuç bile, Cumanın farziyeti konusundaki kadın-erkek ayrımının ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koymaya yeter; zira hiçbir nafile bir müminin boynundan bir farzı düşürmez, eğer düşürüyorsa o kıldığı da farzdır.) Mazerete binaen Cuma kılamayana da öğleyi kılmak borç olur.
Cuma’nın öğle yerine kaim olduğu açık. Fakat öğle namazı neden 4 rekat olduğu halde Cuma namazı iki rekattır? Cuma öğle yerine kaimse, o da 4 rekat olmalı değil miydi?
İşte bu sorunun cevabını aradığımızda hutbenin önemi ve değeri ortaya çıkar: Asli namaz olan dört rekatlık öğle namazı yarısını Cuma namazına yarısını da hutbeye vermiştir. Cuma namazı iki rekata tekabül eden iki bölümlük hutbe ile birlikte dört rekatlık öğle namazına karşılıktır.
Bir soru daha: Hz. Aişe rivayetine göre 4 rekatlı farz namazlar Mekke’de 2 kılınırken, Medine’de ilk ikisi asli son ikisi fer’i olmak üzere dört kılınmıştır. Peki, hutbe “asli” olan ikiyi mi “fer’i” olan ikiyi mi temsil eder? Cevap açıktır: Hutbe namazdan önce olduğuna göre elbette “asli olan” ilk iki rekatı temsil eder. Bunun içindir ki hutbe, iki rekatı temsilen iki bölümden oluşur.
Cessas Ahkamu’l-Kur’an’ında Hz. Ömer’den şu sözü nakleder: “Cuma namazı, hutbeden dolayı kısaltılmıştır.” Dikkate şayandır ki yine aynı yerde, Ata, Mücahid ve Tavus gibi 2. neslin otoriteleri hutbeye yetişemeyenin namazı dörde tamamlamaları şartını koşarlar.
Bunları nakletmemin tek sebebi var: Hutbe’nin Cuma ibadeti içindeki asli değerine dikkat çekmek. Sanırım “Neden hutbeye farz namazın ilk yarısı kadar değer verilmiştir?” sualine vereceğim tek cevap şudur: İslâm’ın talim ve terbiyeye verdiği önemden dolayı.
Peki, dinin bu kadar önem verdiği hutbeler bugün ne âlemde? Gerçekten bugün camilerimizde okunan Cuma hutbeleri bu önemi yansıtır kıratta mı? Değilse problem ne?
Gelecek yazıya.

Kore’den gelen bir subay, bir taş göstermiş, “Beni kurtaran bu taştır.” demiş. Savaşırken o taşın arkasında yatmış. Bir iki kurşun o taşa değip sekmiş, böylece o arkadaş vurulmamış.

Sütre ve tesettür aynı kökten gelir. Setr… Yani örtmek…

Nasıl ki askerler savaşta sütre gerisinde yatarak korunur, Müslüman hanımlar da tesettürle kendilerini düşmanlardan korurlar. İstisnalar kaideyi bozmaz. 

Bir zamanlar modernizme uyarak hızla açılan Amerika gibi ülkeler şimdi tesettürün çarelerini arıyorlar. Amerikalılar bir zaman çıplaklıkta sınır tanımayarak çıplaklar kampı bile kurdu. Sonra baktılar ki soyunmak felaket getiriyor, hiç faydası yok, babasız çocukların sayısı her geçen gün artıyor; şimdi de müstehcenlikle mücadeleye başladılar. Çünkü haramlar, insanı çökerttiği gibi aileyi ve milleti de çökertir.

Bazı insanlar gözlerini, güzellik aramak için kullanır. Güzel bir çiçeğe baktığı gibi güzel bir kadına da bakar. Çiçeğe bakar, “Bu ne güzel bir çiçek!” der alır. Güzel kadın da hoşuna gitmişti…

Videolar, resimler, filmler, internet müstehcen resim göstererek insanlığı çökertmek istiyorlar. Ya onlara bakmayacağız veya onlar ortadan kalkacak! Eğer onlara bakarsak koyunun ota koştuğu gibi, sineğin tatlıya koştuğu gibi insan da harama yapışır; maddeten ve mânen ölür.

Gözü yaratan, gözün baktığı yeri görür. Harama bakan, gözüyle avlanmıştır. Sanki onun bakışı ip olur, kişiyi baktığı şeye bağlar. İnsan da ister istemez o yöne gider. Bu sebepten harama bakmamak lazım.

Otobüsteydim. Önde oturan yolcu, gazeteyi açmış bakıyor. Gazetede bir resim var. İçimden dedim ki: “Allah’ım, bu resme bakmamı haram etmişsin; işte ben de başımı çevirdim!”

Nefse hakim olmak kolay değil. Fakat zoru başarmak mesele…

Tesettürde renk sınırlaması var mıdır?

En başta örtünen insan örtüsünün manasını bilecek. Şeffaf bir kumaşla örtünme olmaz. Penye gibi vücuda yapışan bir kumaşla, yanar döner parlak renkli elbiseyle tesettür olmaz. Böyle giyinenlerle insan gözü muhakkak alaka kuruyor. Elbiseyi inceleyeyim derken, vücut hatlarına kayılıyor… Bir hanım tesettürde fakat elbisesi diyor ki, “Bana bak!” Bu olmaz! Rengin önemi yoktur yeter ki, kişiyi cazip göstermesin. İnsan kendini Allah’a beğendirmeye çalışmalı. Önemli olan bu. Mesela bir hanım manto almış. Kimisi bu mantonun rengini beğenmez, kimisi biçimini, kimisi düğmelerini beğenmez. O hanım şöyle soracak kendine: “Bu mantoyu Allah beğenir mi?” O’dur önemli olan. Bol mu? Uzuvları belli ediyor mu? İçini gösteriyor mu? Rengi canlı mı?

Bir kadının iffetli sayılabilmesi için, örtünmesi yeterli değildir. Kadının bakışları, yürüyüşü, hareketleri… Bunlar tesettürü oluşturan bütünün parçalarıdır. Kur’an’da tesettür, “cilbab” diye geçer. Yani kadının kafasından bir örtü bırakacağız, işte oldu cilbab…

Şimdiki hanımlar, modern tesettürlü (!) Modernizm Avrupa’ya aittir. Kanımca böyle hanımları imanları kurtaracak… “Efendim ben öyle kapanamam.” Kapanma. O zaman gelecek tehlikelere de razı ol.

Kapalı bir hanım, yolda giden diğer bir kapalı hanımı durdurmuş, şöyle demiş: “O kadar güzel kapanmışsın ki, çok cazip görünüyorsun!”

Ceylanı güzelliği için vururlar. En güzel meyveye çok taş atarlar. Altın, değerli olduğu için onu ateşe atıp eritirler. Elmas yontuldukça kıymetlenir. Geyikleri boynuzları için avlarlar. Bazı hayvanlar kürkleri için acımasızca öldürülür. Birçok değerlere sahip olanlar, birçok felaketlere uğrayabilirler. İslamiyet, dünya ve ahiretimizi cennet etmek için vardır. İslamiyet’in dışına çıkansa, avcının ağına düşer!

Tesettür, kadının cazibesini artırması değildir!

Kur’an’da buna benzer onlarca ayet vardır.

Bu ayetlerde inkarcıların “mucize” taleplerinin ısrarla reddedildiğini
görüyoruz.

Durum buyken, Hz. Peygamber’in “işaret parmağı ile ayı yardığı”, “bir kap
hurmaya dokununca binlerce askerin ondan doyduğu”, “çağırınca ağacın yanına
geldiği”, “gelecekte meydana gelecek nice olayları haber verdiği” vb. türden
rivayetler de neyin nesi oluyor?

Kanaatimce bunlar, Müslüman bilincin, eski dünya dinlerinin kendi
peygamberlerine atfettiği bir takım mucizeleri kendi peygamberinde de görmek
istemesinden kaynaklanmaktadır. Bunların bir takım kitaplara dahi sızmış
olması, gerçekte de öyle oldukları anlamına gelmez. “Eleştirel analize” tabi
tutularak ayıklanmaları gerekir. Bu konuda büyük sorumluluk altında
olduğumuzu düşünmekteyim.

Bu rivayetlerde anlatılan peygamber portresinin Kur’an’ın anlattığı
peygamber portresine uyduğunu söylemek mümkün değildir.

Öyle ki ipin ucunun iyice kaçırıldığını görüyoruz. Bu tür rivayetlerde
anlatılan peygamberin, gerçek hayat mecralarında bizlere örnek (usve-i
hasene) olması mümkün müdür? Rüya gibi gelip geçmiş, içimizden birisi değil;
hayallerde resmedilen, rüyalarda görülen, sırlı, gizemli, büyülü, tütsülü
bir dünyanın muhayyel kahramanı…

Eh, böylesi bir peygamber de, olsa olsa halk vaizlerinin, serazat nâtların,
buhurlu kandil ve mevlid gecelerinin peygamberi olabilir. Yaşayan, gerçek
hayattaki Allah’ın “kulu” ve “resulü” değil…

***

Kur’an’ın anlattığı peygamberin, kendisine iki “azîm” şey verilen ve
insanlığı üç noktada “inzâr” eden (uyaran/uyanışa çağıran) bir “Allah’ın
kulu ve elçisi” olduğunu görüyoruz.

Kendisine verilen iki “azîm” şey: “Hulq-i azîm” ve “Kur’an-ı azîm”dir.
(Kalem; 68/1, Hicr; 15/87). Buradaki “azîm” sözcüğünü lütfen aklınızda
tutun. “Gelecekte şunlar olacak” diye uyardığı/uyanışa çağırdığı (inzar) üç
şey de “ölüm”, “afet” ve “kıyamet”ten ibarettir…

Üzerinde en az bir yarım saat düşünmediğim tek bir ayeti kalmayan Kur’an’dan
benim anladığım budur.

Bunların dışında ne olağandışı mücizeler göstermiş ne de gelecekten haberler
vermiştir. Çünkü o bir din adamı olmadığı gibi, sihirbaz ve kâhin de
değildir. Ve fakat etrafında toplanan sahabeleri yarınlar için
yönlendirdiğini, hedef gösterdiğini, teşvik veya uyarılarda bulunduğunu da
görüyoruz. Bunlar inkarcıların isteği doğrultusunda mucizeler göstermek veya
gelecekle ilgili kehanetlerde bulunmak anlamına gelmez.

Nebi, peyâm-ber: haber getiren/haberci demektir. Peygamber kehanette
bulunmaz ancak inzâr eder. Yani ölüm, afet ve kıyamet hakkında insanları
uyarır/ uyanışa çağırır. Bunların kaçınılmaz olduğunu, bunlardan birisi
gelip çatmadan önce aklımızı başımıza toplamamızı, tövbe ederek Allah’a
dönmemizi, bunun için de Allah’ın buyruklarına uymamızı ister. Bundan bizzat
kendini de sorumlu tutar. Söylediklerine en önce kendisi uyar. Çünkü hep
Müslümanların ilki/öncüsü olmakla emrolunduğunu söylemiştir.

Kâhin kehanette bulunur, sihirbaz ise büyücülükle göz boyar. Peygamber ise
inzar ile tebşir eder. Yani kötüleri uyarır, iyilere müjde verir. Kahin
“olmamış olanı”, sihirbaz da “olağandışı olanı” meslek edinmiş kişidir.
Peygamber ise “olmakta olanı” (ölüm, afet) ve “olacak olanı” (kıyamet) haber
verir/uyarır. Üstelik bunu meslek icabı da yapmaz; lütuf ve rahmet olarak
yapar. Ne yazık ki çoğu müslümanın zihninde bunlar birbirine karışmış
durumdadır…

***

Az önceki ayetlerde geçen “azîm” kelimesi Arapça’da büyük, şanlı, görkemli
demek olduğu gibi, kelime kökü olarak “kemik” anlamına da geliyor.

Bu durumda hulq-i azîm; dik duran, omurgalı, ilkeli bir ahlakı, asil bir
karakteri, kemikleşmiş değerleri, kararlı bir duruşu olan, önüne çıkan ilk
engelde onları eğip bükmeyen anlamına gelir.

Bu durumda Kur’an-ı azîm de; dik duran, omurgalı, ilkeli, asil sözleri olan,
kararlı bir duruş sergileyen, konjöktüre göre eğilip bükülmeyen, bir takım
kemikleşmiş değerlerini ısrarla vurgulayan ve onların dile gelen soylu sesi
demek olur.

“Konjoktüre göre eğilip bükülmeyen kemikleşmiş değerlerin” ne olduğuna ise
birazdan geleceğiz.

***

Kur’an’da “mucize” kelimesinin geçmediğini görüyoruz. Bunun yerine
kullanılan kavram “ayet”tir. Ayet ise apaçık ortada olan, olmakta olan
demektir. Dolayısıyla mucize talepleri karşısında apaçık ortada olan,
olmakta olan, oluş halinde olanla inkarcıların karşısına çıkıldığını, ancak
bununla cevap verildiğini görüyoruz.

Şüphesiz, Hz. Peygamber’in ruh dinginliği/termemiz vicdanı (ruhu’l-kuds)
üzerinden insanlığa seslenen, dipdiri yaşam kaynağı ve yarattıkları üzerinde
titreyenden (hayyu qayyum) başkası değildi.

Öyleki, Hz. Peygamber manevi yükselişinde (urûc, mi’râc) bir yay mesafesi
kalıncaya kadar O’na yaklaştı, hatta daha da fazla…

Son ufuk çizgisindeki hayret makamına (sidretu’l-münteha) kadar gitti…

Melekût aleminde nura garkoldu. Rabbinin en büyük ayetlerini gördü…

Fakat kalbin/gönlün/vicdanın (fuâd) gördüğüne göz yalan demedi.

Göz ne şaştı, ne de gördüğünü aştı… (Necm; 53/5-18)

Bunlar ne demektir?

M. İkbal’in yorumuyla, yani Hz. Peygamber miraca yükseldiğinde Allah’ta yok
olmadı. Kendini kaybetmedi. Kişiliğini ve benliğini korudu fakat O’nu da
aşmadı. Nura garkoldu, O’ndan aldığı feyz ile dopdolu hale geldi ve
“azîm/muazzam” hareketini başlatmak üzere yeryüzüne döndü. Eğer bir veliye
kalsaydı, oradan dönmez ve Allah’ta fenafillah olurdu.

Fakat o döndü çünkü Allah bizi kendinde yok olmamız (fena) için değil;
kendimizi O’nda açmamız, geliştirmemiz, kendimiz olmamız, meydana
çıkarmamız, yapmamız, etmemiz, eylememiz (abd) için yaratmıştı.

Demek ki Allah ile insan arasında “karşılıklılık” (ecr) ilişkisi vardır. Bu
interaktif, dinamik bir ilişkidir. Buna göre insanoğlu, Allah katında
değerinin ne olduğunu anlamak istiyorsa, kendi katında Allah’a ne değer
verdiğine bakmalıdır. O neyse, öteki de odur.

O peygamber ki, bir yay mesafesince O’na yükselmiş olmasına rağmen yeryüzüne
geri dönmüş ve Mekke’nin en kaba saba müşrikleriyle, Medine’nin kalleş
münafıklarıyla, çölün dar kafalı bedevileriyle uğraşmıştır. 23 yılın sonunda
Allah’tan aldığı o feyz ile yeryüzünün “azîm” sahibi “muazzam” insanlarını
yetiştirmiş, kardeşlik devrimi yapmış, ahlak mucizesi gerçekleştirmiştir.

İşte Hz. Peygamber bunu, sahip olduğu azîm ahlak (hulk-azim) ve vicdanında
yankılanan Kur’an-ı azîm gibi bir “burhan-ı hakikat” ile başarmıştır. Elinde
böyle bir güç ve imkan varken gerisi onun için zaittir (fazlalıktır,
gereksizdir).

Çünkü onun ahlakı Kur’an’dı. O bir yürüyen/yaşayan Kur’andı.

İnkarcıların “olağandışı” mucize taleplerine hep “olmakta olanı” yani oluş
halinde olanı; tarihi, tabiatı ve hayatı göstererek cevap verdi.

Tarihin meydanına, sahip olduğu azîm ahlak ve vicdanında yankılanan Kur’an-ı
azîm ile çıktı. Karşı konulamayan, aciz bırakan (muciz) işte buydu.

Onun mucizesi bütün karakterini kuşatan muazzam ahlakı ve dilinden dökülen
Allah’ın muazzam kelimeleriydi. Bu ikisini kendinde birleştirmiş, onun için
de yürüyen Kur’an olmuştu. Bunlar onda kemikleşmiş, ete kemiğe bürünmüştü;
yani “azîm” hale gelmişti.

***

Düşünelim, bir insan için en büyük güç nedir?

Lekesiz, günaha bulaşmamış bir hayat değil midir? Dahası bunu hiçbir şart
altında eğip bükmemesi, bozmaması değil midir? Bundan daha büyük bir güç ne
olabilir?

İşte Hz. Peygamberde olan buydu.

Bunun önünde duralamazdı ve durulamadı da…

Yine düşünelim, en büyük, en güçlü söz hangisidir?

Vicdanın derinliklerinden gelen söz değil midir? Dahası bu sözün hiçbir şart
altında susmaması, eğilip bükülmemesi değil midir? Bundan daha büyük bir söz
ne olabilir?

İşte Kur’an’da olan buydu; “Bu kız çocukları hangi suçundan dolayı diri diri
toprağa gömüldü?”

Bu söz Mekke’nin sokaklarında yankılanmaya başlayınca, kılıcını kınından
çeken “Kılıcım bu sözün arkasındadır” dedi ve Hz. Peygamberin etrafında
kenetlendi. “Söz” vicdanın derinliklerinden geliyordu. Çünkü vicdanın sesi,
her doğan Ademoğlunun zürriyetinde; fıtratında, ruh dünyasında yankılanın iç
ses (qalu bela) demekti. (Araf; 5/172). Çünkü her doğan çocuk bu fıtrat
üzere doğmaktaydı. Kelimelere dökülen o fıtratın sesiydi.

İşte gerçek hayat dertlerinin dini (dinu’l-gayyime) buydu.

Fil dişi kulelerinin değil; gerçek hayatın dertlerine eğilen, onlar üzerinde
titreyen, onlar için sık sık ayağa kalkan, oraların sesi, eğilmeyen,
bükülmeyen yolu (ı’vecen gayyime) buydu. “I’vec/âc” kök olarak fil dişi
kulesi demek, “gayyime” da çokça ayağa kalkan…

Yaratıklarına karşı bigane, tahtına kurulmuş alemi seyreden Zeus değil;
dipdiri yaşam kaynağı ve yarattıkları üzerinde titreyen (hayyu gayyum) bu
demekti…

Bunun içindir ki Hz. Peygamberin azîm (kemikleşmiş, durmuş, oturmuş)
ahlakında sevgi, merhamet, doğruluk, dürüstlük, erdem, yiğitlik, mertlik,
haya, güven, sadakat, asalet, vefa, dostluk, kardeşlik gibi gerçek hayat
mecralarında akan büyük hasletler vardı. Onun mucizesi yani insanı acze
düşüren ve karşı konulamayan şey bu hasletlerden ömrü boyunca hiç şaşmaması,
kararlılıkla sürdürmesi, ete kemiğe büründürmesi, gittiği her yerde
yürüyen/yaşayan hale getirmesiydi.

Bunun karşısında kim nasıl durabilirdi?

Lekesiz bir hayat karşısında tutunmak mümkün müdür?

Günümüzde bile, pisliği, yolsuzluğu, hırsızlığı, gizli günahı, ikiyüzlülüğü,
aldatması, sümen altında bekletilen dosyası, sahte faturası, usulsüzlüğü,
ortaya çıkarılacak kaseti vs. olmayan birisinden daha güçlü kimdir?

Böylesi bir kişilik karşısında her tür iftira, saldırı, karalama kampanyası
tel tel dökülmez mi? Bugün olmazsa yarın, yarın olmazsa öbür gün…

Böyle birisini kim tutabilir?

İşte Hz. Peygamberin karşısında bunun için tutunamadılar.

Çünkü karşı çıkanların her biri günahın içine batmıştı. “İlk taşı hiç günah
işlemeyen atsın” dense, onun dışında atabilecek yoktu. Kirlenmişlerdi, her
birinin nice gizli günahları vardı ve onlar asıl bundan dolayı yerlerinden
kıpırdayamıyordu. Her şeyden kaçabilirlerdi ama kendi vicdanlarından
kaçamazlardı ve kaçamadılar da…

Yolsuzlukları, hırsızlıkları bir türlü önleyemeyen düzenler neden devam edip
durur sanıyorsunuz? Taraflar zaten işin içinde de ondan. Bu tür düzenlerde
kimse kimsenin aleyhine fazla ileri gidemez çünkü işin içinde kendileri de
vardır. Hepsinin elinde, rakibinin aleyhine zamanı geldiğinde piyasaya
sürülecek gizli dosyalar bulunur. Bunun içindir ki yolsuzluk düzenleri bir
türlü yıkılamaz. Bir “mucize” beklenir ama bir türlü çıkmaz. Çünkü içlerinde
kırk yıl lekesiz ömür sürmüş bir “el-emin” yoktur.

***

Kur’an’ın özünde Allah’ın birliği (tevhid), bölünmez bütünlüğü (samed),
sevgi ve merhamet (rahmet), iyilik, güzellik, doğruluk (salihat), doğruluk
ve dürüstlük yolu (sırat-ı mustakim), korku ve titreme (huşu), saf bir yürek
temizliği (ihlas), sağduyudan şaşmayan bilgelik (hanif) vardı.

Ezilenlerin (mustezafîn) yeryüzünün önderi olacağı, zalimlerin, despotların,
tiranların, büyüklük taslayanların (müstekbir) kaybedeceği, eninde sonunda
sözün namusunun (sıdk), iyiliğin ve adaletin galip geleceği vaadi vardı.

Bunun karşısında kim nasıl durabilirdi? Ne zamana kadar durabilirdi?

İnsanlık vicdanının (basâiru li’nnâs) ve insanlığın anayolunun/temel
değerlerinin (hablun minen-nâs) sesi ve soluğu olduğunu ilan eden bir kitap,
dünya durdukça insanlığın dimağında yankılanmaya devam etmez mi?

İşte Hz. Peygambere verilen mucize buydu.

Hz. Peygamberin azîm ahlakı ve içinde insanlığın şerefi olan Kur’an-ı azîm
onun elindeki yegane mucizeydi. Kur’an’ın icazı, dil ve edebiyat harikası
oluşundan ziyade, içeriğinden, konularından ileri gelmekteydi. İnsanları
sarıp sarmalayan buydu.

***

Yeri gelmişken, Kur’an’ın harflerinde, cümlelerin matematiksel dizilişinde
mucize arayanlar cifrcilikle, hurûfilikle, şifrecilikle, 19.culukla Kur’an
metnine işkence çektirmektedirler.

Kur’an-ı azîm’i ahlak-ı azim’den ayırmanın sonu budur. Bu seferde mucizeyi
gerçek hayat mecralarında akan ahlak- azimde değil; Kur’an’ın sırf metninde
ararsınız. Kur’an’ı yaşayan hayattan ve kendi anlam dünyasından söküp
kopardınız mı elinizde cümle yığınları kalır. Eh, cümle yığınlarından da
olsa olsa şifreler, cifrler, ebcedler, matematiksel mücizeler (!) çıkar.

Bu nedenle ne dendiğini bırakıp cümlelerin dizilişine, harflerin ebced
hesabına dalmak, işaret edilen yönü bırakıp işaret parmağıyla uğraşmanın
diğer bir versiyonundan başka bir şey değildir. Oysa işaret edilen yön
apaçık ortada; ibret alınacak zengin tarih, canlı tabiat, yaşayan hayat,
akıl ve vicdan sahibi (ulu’l-elbâb) insan…

***

Şu halde apaçık ortada olan (ayet) -halk arasında mucize diye bilinir- Hz.
Peygamberin lekesiz ömrü ve tertemiz vicdanı üzerinden seslenen Kur’an-ı
azîmdir. Çünkü peygamberler sözün namusunun dile gelen soylu sesi (lisan-ı
sıdk) ve yeryüzünde Allah’ın nefesi, sesi ve soluğudurlar (kelimullah).

Apaçık ortada olan (ayet) -halk arasında mucize diye bilinir- Hz.
Peygamberin inkar edilemez, karşı konulamaz ve dahi acze düşüren ahlakı yani
hulq-i azîmdir. Öyle ki kendisine suikast planlayanlar, hem onu öldürmek
istemişler hem de mallarını ondan başka emanet edecek kimse bulamamışlardı.

Apaçık ortada olan (ayet) -halk arasında mucize diye bilinir- Hz.
Peygamberin elindeki asasıydı. O asa ile kendi çağının putlarını teker teker
devirdi. Kabe’nin içini şirkten, putperestlikten temizledi.

Bunu ne ile başardı?

Üfürükle, hurafeyle, kehanetle, tütsüyle, sırla, büyüyle değil; gerçek hayat
meydanında yürüyen/yaşayan Kur’an olmakla….

Siz de böyle olursanız eliniz birer “asa” ya dönüşür ve onunla kendi
çağınızın putlarını teker teker devirirsiniz.

Kurtuluş, ne mezarlardan dirilecek enbiya ile, ne de bulutların arasından
süzülerek gelecek evliya ile gelir. Bilakis kurtuluş, yaşayanların
yüreğinden taşarak, alın terinden dökülerek, kurşun dökülmüş duvar gibi
kenetlenmiş saflarından yayılarak ve gerçek hayat mecralarından fışkırarak
gelir. Büyük ahlaka (hulq-i azîm) ve büyük Kur’an’a (Kur’an-ı azîm) sıkı
sıkıya sarılarak, onları ete kemiğe büründürerek, kendi çağ ikliminde
yürür/yaşar hale getirerek gelir.

İşte Hz. Peygamber’in destansı mucizesi buydu.

“De ki: Şüphesiz Rabbim beni doğru yola, dosdoğru dine, Allah’ı birleyen İbrahim’in milletine (dinine) iletti. O, ortak koşanlardan değildi.” (Enam 161)

“İbrahim’in milletinden (dininden) kendini bilmezlerden başka kim yüz çevirir? Andolsun ki, biz onu dünyada (elçi) seçtik, şüphesiz o ahirette de iyilerdendir. Çünkü Rabbi ona: Müslüman ol, demiş, o da: Alemlerin Rabbine boyun eğdim, demişti. Bunu İbrahim de kendi oğullarına vasiyet etti, Yakub da: Oğullarım! Allah sizin için bu dini (İslâm’ı) seçti. O halde sadece müslümanlar olarak ölünüz (dedi).” (Bakara 130,131,132)

Ancak günümüzde millet ve milliyetçilik kavramları resmi ideoloji eliyle tahrife uğratılmıştır. Şu kaydı da düşmekte yarar var ki; bahsettiğimiz resmi ideoloji seksen küsür yıllık bir resmi ideoloji değildir. Faşist, zorba ve kendi ırkının ya da hanedanının dışındakini öteki sayan ideoloji yakın tarihimizde Emeviler’e dayanırken uzak tarihimizde Şeytan’a dayanmaktadır. “Ateş topraktan üstündür” söylemiyle başlayan ırkçılık “falan soy, filan soydan üstündür” anlayışına dönüşmüştür.

Millet ve Milliyetçilik kavramları Kur’an’i manadan uzaklaştırılıp mana karşılığı olarak ırk, soy, sop belli sınırlar içerisinde aynı dili konuşan toplum bütününü ifade edici anlamlar yüklenmiştir. Bir dildeki kelimeyi, kavramı alır “ben bu manayı veriyorum, ben yaptım oldu” derseniz diyecek bir şey yoktur. Ancak akl-ı selimin gereği “bir dilden aldığım kelimenin manası gerçekte şudur ve bende aslına uygun bir mana ile kullanıyorum” diyebiliyorsanız ilmi olarak objektif ve şahsiyetlisinizdir. Buna rağmen “ben millet kavramından kendi ırkımı anlıyorum” derseniz ve kendi ırkınıza atfen “hem milliyetçiyim hem müslümanım” söyleminde bulunursanız hem dil bilimi açısından hem de Kur’an ilmi açısından ciddi bir yanlışlık içindesinizdir. “Önce şucuyum sonra müslümanım” veya “hem müslümanım hem de şucuyum” ifadelerini gerçekten müslüman olan birisi en azından şu iki ayet çerçevesinde değerlendirmek zorundadır.

“Allah uğrunda, hakkını vererek cihad edin. O, sizi seçti; din hususunda üzerinize hiçbir zorluk yüklemedi; babanız İbrahim’in dininde (de böyleydi). Peygamberin size şahit olması, sizin de insanlara şahit olmanız için, O, gerek daha önce (gelmiş kitaplarda), gerekse bunda (Kur’an’da) size “müslümanlar” adını verdi. Öyle ise namazı kılın; zekâtı verin ve Allah’a sımsıkı sarılın. O, sizin mevlânızdır. Ne güzel mevlâdır, ne güzel yardımcıdır!” (Hacc 78)

“De ki;Allah’ın boyasıyla boyandık. Allah’tan daha güzel rengi kim verebilir? Biz ancak O’na kulluk ederiz .” (Bakara 138)

Evet! Allah-u Teâla bize “Müslüman” ismini beğenip seçmiştir. Bu bizim boyamızdır, rengimizdir, kisvemizdir. Bizler müslüman sıfatını karşılamayan, eş anlamı taşımayan başka bir sıfatla kendimizi tanımlayamayız. Kur’an diliyle Müslümanlardan sayılma manasına gelebilen millet kavramına başka manalar yükleyerek “milliyetçiyiz” demekle meseleyi kurtaramayız. Bu tür tevessüller topyekün batıldır. Allah-u Teâla’nın bize beğenip seçtiği, uygun gördüğü isim ve sıfatlarla kendi kimlik tanımlamamızı yapmamız gerekiyor. Müslüman mıyız değil miyiz? Bu soruya vereceğiniz evet ya da hayır (Hafzallah) cevabı her şeyi kökünden çözecektir. “Müslümanım ama beraberinde şu ırkı üstün görüyorum veyahut şucuyum” diyorsak uhrevi sıkıntıya hazır olduğumuz gibi kendi tanımlamamızın dışında kalan tüm bireylerle de er ya da geç çatışmaya hazır olmalıyız!

“Ey insanlar! Doğrusu biz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık. Ve birbirinizle tanışmanız için sizi kavimlere ve kabilelere ayırdık. Muhakkak ki Allah yanında en değerli olanınız, O’ndan en çok korkanınızdır. Şüphesiz Allah bilendir, her şeyden haberdardır.” (Hucurat 13) ayeti ile İslam kavimleri tanır, üstünlük verisi olarak da takvayı esas görüp kavmiyetçiliği reddeder. Bilal-i Habeşi(r.a)’yi tanır, hürmet eder ama Habeşçiliğe asla müsaade etmez. Selman’ı Farisi(r.a)’yi Resulullah(s.a.v) ehli beytten sayar. Hatta ensar, ensardan, muhacir, muhacirden saymak ister. Ama asla Farisicilik yoktur.

Kur’an’da ki İnce Mesaj:

Kavim, ümmet, millet, din, bir taifeye aidiyet hissine kapılma konularında Kur’an’da İbrahim(a.s) üzerinden çok ciddi mesajlar vardır. Bu mesajları kavramak için önce şu soruyu sormamız gerek: Neden Kur’an’da bir çok yerde “İbrahim’in milletinden olmak” vurgusu yapılmıştır da “İsa(a.s)’ın” ya da “Musa(a.s)’ın” milletinden olmaktan bahsedilmemiştir?

Burda en az dört ayrı taifeye mesaj vardır. Bunlardan ikisi Yahudi ve Hıristiyan milletidir. İki taifede, İbrahim(a.s)’ı sahipleniyor, İbrahim(a.s)’ın haşa kendi dinlerinden olduğunu iddia ediyordu. Ama İbrahim(a.s) ne Yahudiler gibi ırkçı ve materyalist bir felsefe üzerine idi ne de Hıristiyanlar gibi faşist dinciliği red adına tevhidden uzaklaşıp kucaklayıcı, hümanist bir felsefe üzerine dinini ikame etmişti. Çünkü Yahudiler dini kendi ırklarına has görüyorlardı. Dine ancak kendi kavimlerinin hizmet edebileceğini ve seçilmiş olduklarını iddia ediyorlardı. İbrahimin(a.s) milletinden olmayı Yahudi ulusalcılığına dönüştürmüşlerdi. Böylelikle Yahudi ulusalcılığı hafif bir manevra ile Yahudi ırkçılığına (siyonistliğe) dönüvermişti. Yahudileri ıslah adına gönderilen İsa(a.s)’dan sonra tahrife uğrayan Tevhid dini Hıristiyanlık adı altında anti ırkçı söylemlerle yeşerdi. Irkçı olmama, dini, bir taifeye has görmeme adına, hümanizm eksenli bir din uyduruldu. Yahudi materyalistliğine karşı ruhbanlık icad ettiler. Ve her biride Musa(a.s)’ı ve İsa(a.s)’ı elçi olarak kabul ettiklerini iddia ederek tezlerini ispata kalktılar. Delillerinin yetmediği yerde İbrahim(a.s)’a kendilerini isnad ettiler. Çünkü her iki taifede İbrahim(a.s)’ı peygamber olarak kabul ediyordu. Oysa İbrahim(a.s) Tevhid dinini ne bir kavim nede bir hümanist felsefe üzerine bina etmişti. Hatta İbrahim(a.s) Tevhid adına babasını dahi tanımayacak kadar soysopçuluktan uzaktır. Yine İbrahim(a.s) madde ve mana dengesini en iyi sergileyebilen bir nebidir. Put maddesini balta maddesiyle kıracak kadar somutu yerinde kullanabilen, akıl ile yaratıcıyı bulabilecek kadar ve Nemrut’u şaşkına uğratacak kadar akıllıca sorular sorarak soyutu en güzel şekilde değerlendirebilen bir nebidir. Bu manada hem Yahudi felsefesine hem Hıristiyan felsefesine delil teşkil etmesi akla ve nakle aykırıdır. Yine bu şekli ile İbrahim(a.s) hem ırklar üstüdür hem de kendilerini din sahibi olarak tanımlayan Yahudi ve Hıristiyanlar açısından “dinler” üstüdür. Bu noktada Yahudi ve Hıristiyanları “İbrahimi dinler” olarak tanımlayıp onlara izzet yüklemeye kalkışmakta Tevhidi açıdan ciddi bir yanlıştır. Kur’an bu konuyu şöyle deşifre eder; “Ey ehl-i kitap! İbrahim hakkında niçin çekişirsiniz? Halbuki Tevrat ve İncil, kesinlikle ondan sonra indirildi. Siz hiç düşünmez misiniz? İşte siz böyle kimselersiniz! Hadi hakkında bilgi sahibi olduğunuz konuda tartıştınız; fakat bilgi sahibi olmadığınız konuda niçin tartışıyorsunuz! Oysa ki Allah, her şeyi bilir, siz ise bilmezsiniz. İbrahim, ne yahudi, ne de hıristiyan idi; fakat o, Allah’ı bir tanıyan dosdoğru bir müslüman idi,putlara tapıcı müşriklerden de değildi. (Al-i İmran 65,66,67)

Yukarıdaki ayetlere binaen İbrahim(a.s)’ın milletinden, dininden olmak mesajından nasiplenmesi gereken diğer taife Arap müşriklerdi. Çünkü onlarda İbrahim(a.s)’ı ve İsmail(a.s)’ı biliyorlardı. Hatta o derecedeydi ki (Haşa!) cahiliye döneminde Kâbe’nin içinde var olan putların ikisini İbrahim(a.s) ve İsmail(a.s)’a atfediyorlardı. Az evvelki ayeti kerimede Yahudi ve Hıristiyanların iddiası reddedilirken aynı zamanda puta tapmanın da reddedildiğini gördük. Cahiliye araplarıda kendilerini İsmail(a.s)’ın soyundan gelmekle ve Kâbe’nin hizmetkarlığını yapmakla kendi ırklarının en üstün olduğunu iddia ediyordu. Ama Kur’an üstünlüğün bunlarda olmadığını vurgulayarak İbrahim(a.s)’dan olmanın tek yolunun Allah(c.c)’a iman ve Muhammed(s.a.v)’e tabi olmakla mümkün olacağını peşi sıra gelen ayetle izah ediveriyor.

“İnsanların İbrahim’e en yakın olanı, ona uyanlar, şu Peygamber (Muhammed) ve (ona) iman edenlerdir. Allah müminlerin dostudur.” (Al-i İmran 68)

“İbrahim milletinden olmak” mesajından nasiplenmesi gereken dördüncü taifede biz Muhammed(s.a.v)’in ümmetiyiz. Burada bizim almamız gereken mesaj ırkların yaratılmasındaki maksat dinin ikamesi ya da üstünlük vesilesi için değil Hucurat süresinde beyan edildiği gibi sosyal ve kültürel olgular içindir. Şanlı tarih hastalığına kapılarak kendi ırkımız üzerine İslam’ı bina ettiğimizde o bina mutlak göçecektir. Çünkü İslam’ın kendisi bir bloktur. Ve İslam ilim ve ibadet üzerine bina olur. İslam hiçbir ırka mahkum değildir. İslam hiçbir ırkın üstün(!) gayretleriyle aziz olmaz. Ancak İslam’a hizmet etmekle aziz olunabilir. İbrahim(a.s)’a iman eden ve Muhammed(s.a.v) ümmeti olan bizler iyice kavramalıyız ki; Allah hiçbir kavme, ırka, hanedana ayrıcalık tanımaz. İslam’a hizmet etmek isteyen, İslam’la izzet bulmak isteyen, İslam’la iktidar olmak isteyenler sırf atalarının hizmetlerinden dolayı bu izzetleri ellerinde tutamazlar. Dinlerinden vazgeçenler hangi kavme ait olurlarsa olsunlar var sandıkları izzetten yoksundurlar. “Eiman edenler! Sizden kim dininden dönerse (bilsin ki) Allah, sevdiği ve kendisini seven müminlere karşı alçak gönüllü (şefkatli), kâfirlere karşı onurlu ve zorlu bir kavim getirecektir. (Bunlar) Allah yolunda cihad ederler ve hiçbir kınayanın kınamasından korkmazlar (hiçbir kimsenin kınamasına aldırmazlar). Bu, Allah’ın, dilediğine verdiği lütfudur. Allah’ın lütfu ve ilmi geniştir. (Maide 54)

Şerefli bir millete ait olmak isteyenler bilmelidir ki en şerefli millet(ümmet) olmanın tek yolu “la ilahe illallah Muhammeden Resulullah” deyip bu kelimenin gereklerine göre yaşamaktır. “La ilahe” derken ırkın, soyun sopun ilahlaştırılmasına da “La” denilmelidir. Ataların yaptığı iyiliklerin ve kötülüklerin bize olan yansıması ibretten başka bir şey değildir. Her insan kendi döneminden mesuldür. Kendi döneminin izzeti ya da zilleti ile yaşar.

“Onlar bir ümmetti, gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerinin, sizin kazandıklarınız sizindir. Siz onların yaptıklarından sorguya çekilmezsiniz.” (Bakara 134)

İslami olma iddiasında bulunulması suretiyle, birtakım İslâmi motiflerle
süslü, ancak vahiy ile bağdaşmayan düşünce ve pratiklerin sahiplenilmesi
ise, problemin daha da sıkıntılı bir hal almasına sebep oluyor. Demokratik,
laik, çağdaş, liberal v.s gibi süslü laflarla toplumlar köleleştiriliyor…
uyutuluyor…

Demokrasi. Şuursuz kalabalıkların yönetimi. Bu kuru kalabalığın, her türlü
köleliği kendisine reva gördüğü sistem. Egemenliğin cehalete teslimi.
Efendiler tarafından ayaklara vurulan prangaları, kendi elleriyle kafalarına
vuranların sistemi… “Buyurun sırtımıza binin! Sizi taşıyalım efendim!”
diyenlerin düzeni…Demokrasi, arzulanan hak ve adaleti tesis edebilmekten
uzak, kadın, müzik gibi araçlarla insanların şehevi dürtülerini tatmin edip
putlaştıran ve putlarını da (çareyi tüketmeyip) hoşnut edenlerin yönetimi…
Bir avuç kendini seçtirmiş imtiyazlıların ve despotların çiftliği… Şuursuz
çoğunluğun destek ve iştirakiyle rasyonelleştirdiği, koyun sürülerine bile
reva görülemeyecek sistem…

Hiçbir akıl sahibi, kaynağı Allah (c.c.)’ye itaate dayanmayan, çoğunluğun
her zaman hak üzere olacağını söyleyemez. Allah (c.c);

“Yeryüzünde bulunanların çoğuna uyacak olursan, seni Allah’ın yolundan
saptırırlar. Onlar zandan başka bir şeye tabi olmaz, yalandan başka söz de
söylemezler.” (En’âm 116)

“Onların çoğu, ancak ortak koşarak Allah’a iman ederler.” (Yusuf 106)

Kapitalist, demokratik sistemler, kitleleri aptallaştırmış, düşünmekten
alıkoymuştur. Böylece pasifize edilmiş fertleri de, hayatın en zelil ve
aşağılık halini yaşarlar.

Bunların içinde de hiç kuşkusuz en zelilleri, kendilerini İslâm’a nisbet
ettikleri halde, İslâm’ın hakimiyeti için en ufak bir endişe bile duymayan,
İslâm dışı batıl ve cahili hayat tarzlarını destekleyen, seven, işbirliği
yapan, hatta onların fetva makamı olan, sistemin açmazlarında denge unsuru
olarak kendilerine başvurulan kafirlerdir. Maalesef bazılarıysa,
kendilerinin tâğûti sistemden beri olduklarını söyledikleri halde,
kafirlerle velâyet bağı kuranları bu kez kardeş kabul ederek onları
vahdetlerine (!) iştirak ettirirler.

Allah (c.c)’yü yaratıcı olarak kabul ettiği halde, hükmedici olarak kabul
etmemek veya hükmün bütünüyle Allah’a ait olduğunu askıya almak, yani
sıfatlarından kimini kabul ederken kimini de kabul etmemek, Rabbimiz (c.c)’nün,
putperestler olarak nitelendirdiği müşriklerle aynı olmak demektir. Geçmiş
kavimleri ve İslâm öncesi cahiliye dönemi insanını müşrik yapan unsurun,
Allah (c.c)’yü inkar etmeleri olmadığını görmüştük. Onları müşrik yapan
sebep; Allah (c.c)’yü göklerin hakimi kabul ettikleri halde, yerdeki
hükümranlığını kabul etmeyişleriydi. Hükümranlıkta pay istemeleri,
akıllarına ve nefislerine uymayan hükümleri reddetmeleriydi. Bu ise, kendi
nefislerini ilah edinmiş olmalarıydı. Oysa;

“O, göklerde ve yerde tek Allah’tır. Gizlinizi, açığınızı bilir. (Hayır ve
şerden) ne kazanacağınızı da bilir.” (En’âm 3)

“Göklerin ve yerin mülkü O’nundur. Bütün işler ancak O’na döndürülür.” Hadid
5)

“…Hüküm sadece Allah’a aittir. O size kendisinden başkasına ibadet
etmemenizi emretmiştir. İşte dosdoğru din budur. Fakat insanların çoğu
bilmezler.” (Yusuf 40)

Meseleye bu perspektiften baktığımızda, geçmiş kavim ve dönemler ile günümüz
cahiliyyesinin tek millet olduğunu görüyoruz. Ancak; günümüz cahiliyyesinde
artık kendi yaptıkları putlara, öyle alışılageldiği gibi bir tapınma yoktur.
Birçok toplumda kendi oluşturdukları, sistemlerini, düşünce ve ekollerini
sembolize eden bayrakların, marşların ve çeşitli sembollerin önünde
neredeyse tapınmaya varan bir tazim söz konusudur. Bu bir kutsama,
ululaştırma halidir. *

Özel putlar ise; payeler, makam-mevki, araba markaları, giyim kuşam
kalitesi, oturulan semt ve tüketim toplumlarının her yeni gün değişen
emtiasıdır.

Hakkın yerini kuvvet, Lât ve Uzzaların yerini de adayış ve ibadet kasdıyla
gidilen, dua edilerek kurbanlar kesilen mekan ve mezarlıklar almıştır.
Kendilerini aynı sıfatlarla tanımlayanların ise, daha farklı isimlere sahip
putları vardır.

Bu kutsanıp ululaştırılanların adı, Lât, Uzza, Menât, ve sair genel ve özel
tanrılar (putlar) değildir. Artık bunların adı, hem dini literatüre girmiş
birtakım kelimeler olup İslâmi manalar taşıyacak, hem de şirk dininin
putlarının işlevini yapmış olacak şeylerdir. Şeyhler, ermişler, veli ve
abdallar… Mezarlar, mabedler, kutsanmış bölgeler, şifa veren eller, çocuk
veren kemerler, evlendiren kayıncaklar daha neler neler… Kısacası büyük
tanrının yaverleri mesabesindeki küçük tanrı ve tanrıçalar. Yani pagan
toplumların, adına Müslüman dedikleri aptal yığınlar…

Günümüz cahiliyyesinde, şunlar Allah için, şunlar da ortakları olan putlar
için diye taksimat ta yok. Çünkü, artık pagan toplumların bile duydukları o
kaygıya sahip değiller. Sadece, mistik duyguları tatmin için Allah’a ayrılan
bazı zaman ve mallar var. Zamanın en aktifi, en verimli çağı, malın en
güzeli, en göz alıcısı olan dünyalıklar, kendilerine, heva ve heveslerine,
hoşnut etmek için çırpındıkları putlarına ayrılırken, atıl kalınan vakitler,
üretken olunmayan saatler, dünyalıklardan alıkoymayan zamanlar, göz yummadan
alıcısı olunmayan mallar, firavun sofralarından arta kalanlar ve daha nice
angaryalar ise, Allah’a bırakılıyor. Bunların içinden de işe yarar
görülenler, dünyalıklara aktarılırken, nefis için ayrılan dünyalıklardan
ise, Allah için sarf etmekten, mal, can, nefes tüketmekten bahsedilemez.
Rabb Teâlanın, “… Ne kötü hüküm veriyorlar” (En’âm 136) buyurduğu “Ortakları
için ayrılan (ki günümüzde kendi nefsini merkeze koyan insanın kendini
putlaştırmasıdır.) Allah’a ulaşmıyor, fakat Allah için ayrılan ortaklarına
ulaşıyor!” (En’âm 136)

Sanat ve ilerleme adına da, kendi yapıp kendi taptıkları, şiirleri, kitap ve
resimleri, söz ve şarkıları vardır. Artık Ukaz, Zü’l Mecâz ve Mecenne’leri
yok; ancak, her türlü çirkefin sergilendiği festivaller, şenlik ve kutlama
haftaları vardır.

Artık adına, Mev’ude (Mev’ude kız çocuklarının diri diri gömülme adetidir)
dedikleri adetleri de yoktur. Kız çocukları cinsiyetinden ötürü toprağa diri
diri gömme vahşetinin yerini, şimdi Feministlerin savunuculuğunu yaptığı
doğum kontrolleri almış. Doğacak çocuğun cinsiyetini beklemeye bile gerek
bırakmayan, adına kürtaj dedikleri mev’udeleri vardır. Fal çekmeler, ok
atmalar öyle geçmiş ibtidai usullerle yapılmıyor. Çağdaş toplumun mitosları;
fallar, burçlar, şans ve talih oyunları artık ilerici(!) basın-yayın, TV,
kumar otelleri, ilerici demokratik devlet elleriyle organize ediliyor.
Bunların birçoğu cahili işlevinden ötürü adına medya denilen (aptal kutusu
v.s.) sektör tarafından yerine getiriliyor.

Kabilelerarası savaşların yerini, müstekbirlerin sömürülerini garantiye
almak için mustaza’aflara karşı yaptıkları sıradan savaşlar almıştır.

Tarihte ki Zü-Nüvas’ların* ve Fayton’ların Yahudi vahşetini sergileyip
inananları ateş çukurlarında yakma işinin, diri diri toprağa gömme işinin ve
evlenen kızları ilk gecesinde kendi yanlarında alıkoyma vahşetinin yerinde
şimdi güçlünün güçsüze reva gördüğü her tür zulüm için kullanılan, paranın
baskı gücünü görüyoruz.

Şuayb (a.s)’ın kavminin ölçüyü tartıyı eksik tutması, -ki bu halleri helak
sebebi oldu- üçkağıtçılığı ve aldatmayı beceri haline getiren günümüz
ticaret erbabının yanında dürüst kalmaktadır.

Artık evlere işaretler bırakarak yapılan zina da yok. Diskotekler, pavyon ve
barlarda o işler serbestçe yapılır olmuş. Koca, bir kadınla beraber olurken,
karısı da bir başka erkekle birlikte oluyor.
Lût (a.s)’ın kavminin, kadınları bırakıp erkeklere yaklaşması, şimdi
Avrupa’da “She and She” ve “He and He” gösterileriyle savunulmakta ve
toplumun her kesiminde yaygınlaşmaktadır. Hatta şimdilerde batı toplumunun
büyük bir kesiminde normal bir hal olarak karşılanmaktadır. Yaptıkları
iğrençliklere “Lûtilik” veya “Dayzen” isimlerini vermiyorlar, ancak bu
iğrençlikleri yeni isimler ve tanımlamalarla daha yaygın bir halde
işlemekteler.

“Onun için sen Bizi anmaktan yüzçeviren ve dünya hayatından başka bir şey
istemeyen kimselere yüz verme! İşte onların erişebilecekleri bilgi budur.
Şüphesiz ki senin Rabbin, evetO, yolundan sapanı daha iyi bilir; O,
hidâyette olanı da çok iyi bilir.” (Necm 29-30)

buyuran Allah azze ve celle; “İşte bu ilk uyarıcılardan bir uyarıcıdır.”
(Necm 56)

diye son ve kesin uyarıyla korkutup, geçmiş kavimlerin helaklerine sebep
olan şeylerin çok daha fazlasını hatta tümünün sapıklıklarını üzerlerinde
topladıkları halde böylesi insanların helak edilmeyişlerinin sebebini de;

“Eğer Allah, yaptıkları yüzünden insanları (hemen) cezalandırsaydı,
yeryüzünde hiçbir canlı yaratık bırakmazdı. Fakat Allah, onları belirtilmiş
bir süreye kadar erteliyor. Vakitleri gelince (gerekeni yapar). Kuşkusuz
Allah, kullarını görmektedir.” (Fatır 45) diye bildirmektedir.

*… Fakihlerden biri dedi; “Muallim sanki İsrail kavminin putları varmış gibi
puta tapıcılık aleyhine konuştun ve bize haksızlık etmiş oldun.” İsa cevap
verdi; “Bugün İsrail halkında odundan heykeller olmadığını ben de pekala
biliyorum; fakat etten heykeller var.” …” (Barnabas İncili. s.101.) Bu
geçmişteki cahiliye ile günümüz cahiliyyesini kıyaslama açısından dikkate
şayan bir örnektir. Yani putçuluk sadece şekillerde aranmamalıdır.

** Zü-Nüvas’ın asıl ismi Tübban’dır. Yahudi dinini kabul ederek Yusuf adını
almış ve zulme başlamıştır. Kur’an’da zikredilen Ashab-ı Uhdud’dan maksad
Zü-Nüvas ve tebasıdır. Onbinlerce insanı ateş çukurlarında yakmıştır.
Zü-Nüvasın ismi Fayton olarak tarihe geçmiştir. Yahudi başkanıdır. (İslâm
Öncesi Arap Tarihi. N.Çağatay. s.95)